Íslenskir listamenn - Jónatan Grétarsson

Jónatan Grétarsson er ungur ljósmyndari sem hefur undanfarið ár unnið að því að ljósmynda íslenska listamenn. Á sýningunni verða um 40 portrett af þekktum listamönnum úr ýmsum greinum og birta þær áhugaverða sýn á skapandi einstaklinga samtímans. Jónatan notar áhrifamikið samspil ljóss og skugga til að mála sterkar myndir af svipmiklu fólki.

Íslenskir listamenn er langtímaverkefni sem Jónatan hefur tekist á hendur. Hann leitast við að skrásetja íslenska listamenn og hefur í aðdraganda sýningarinnar tekið fjölda ljósmynda af meira en hundrað listamönnum úr öllum listgreinum og á ýmsum aldri. Sýningin í Hafnarborg er fyrst í sýningaröð um íslenska listamenn og fyrsta skrefið af mörgum þar sem hann færst við þetta viðfangsefni.

Jónatan Grétarsson (f.1979) lauk sveinsprófi í ljósmyndun frá Iðnskólanum í Reykjavík 2002 og hefur hann einnig stundað nám við International Center of Photography í New York. Hann hefur tekið þátt í samsýningum blaða- og ljósmyndarafélagsins og unnið sem ljósmyndari fyrir tímarit auk þess að reka eigið studio.

Mannlýsingar Jónatans Grétarssonar

Á öndverðri tuttugustu öldinni tók ljósmyndin við skrásetningarhlutverki sem tilheyrt hafði myndlistinni og frásagnarlistinni. Ljósmyndin breytti skynjun okkar á raunveruleikanum. Um leið var hún dæmd vélræn, í ætt við vél- og verkfræði. Þannig horfum við oftar en ekki á ljósmyndina sem staðfestingu eða jafnvel staðgengil veruleikans. Þess veruleika sem hægt er að spegla, mæla eða sanna. Jafnvel á tímum Photshop þegar nánast engin mynd er ósnert. Ljósmyndin er hvarvetna í umhverfi okkar og æpir til okkar úr öllum áttum. En hvenær er hún list og hvenær ekki? Hún er miðill á sama hátt og olía og léreft. Ljósmynd og málverk verða að listaverki ef þau sýna eða túlka eitthvað sem býr handan hins sýnilega veruleika - spegilsins. Þegar við sjáum ekki lengur bara yfirborð og upplifum eitthvað stórkostlegt. Ljósmyndin veitir okkur þó einstakan aðgang að yfirborði umheimsins. Ekkert tæki sjónmennta gerir það betur. En hún gerir meira en það.

Portrettið er einnig form sem verður stundum að list. Hreinni pólitískri list og íkonagerð. Það var Andy Warhol sem tók svarthvítar myndir af Marilyn Monroe og Elizabeth Taylor, Mao og Beuys og gerði þær að sínum íkonum. Mannlýsingar Jónatans Grétarssonar (f. 1979) eru uppfullar af nostalgíu og skírskotun í sögu ljósmyndunar á 20. öld. Þær eru ekkert ósvipaður efniviður og Andy notaði. Jónatan skráir íslenska listamenn sem sumir hverjir þekkjast úr veröld íslenskra glamúrtímarita í lit. Litljósmyndun er fyrir glamúrtímarit. Svarthvít ljósmynd skapar hið varanlega íkon. Bein, hörð birta Jónatans afmarkar fyrirmyndina og togar í hana þannig að hún virðist koma á móti áhorfandanum. Drungaleg lýsing - ekkert bros, litir fölnaðir, eftirsjá og fortíðarhyggja. „Hvar hafa dagar lífs þíns lit sínum glatað, og ljóðin, er þutu um þitt blóð frá draumi til draums“ eins og skáldið geðþekka Jóhann Jónsson orti. Þessi skráningaraðferð Jónatans er á háu stigi og er nærveran slík að áhorfandin er tekinn í ferðalag og freistast til að fara á bak við spegilinn, inn í heim hins veruleikans sem er uppfullur af táknum, íkonum sem hafa festst á hvolfi hins innra heims. Það er ekki hægðarleikur að snúa til baka svo sterk er upplifunin. Hugurinn hefur nefnilega hálfa sjónina.

Guðmundur Oddur Magnússon